Çocukluk Çağı Aşı Takvimi

Her ülke, kendi epidemiyolojik durumu, sağlık politikaları ve ekonomik koşulları doğrultusunda ulusal aşı takvimini belirler. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Genişletilmiş Bağışıklama Programı (EPI) gibi uluslararası kuruluşlar, ülkelerin aşı takvimlerini oluştururken rehberlik eder.

AŞI UYGULAMA GENEL KURALLARI

✫ Aşılanma durumundan emin olunamayan durumda, kişi hiç aşılanmamış kabul edilir.

✫ Aşı dozu zamanı kaçırıldıysa, kalındığı yerden devam edilir.

✫ Difteri, boğmaca, tetanoz, H.influenza B, pnömokok, rotavirüs  ve influenza enfeksiyonu geçirenlerde aşılama gereksinimi ortadan kalmaz.

✫ Her aşı için uyulması gereken en erken uygulama yaşı ve iki doz arası süre farklıdır. Bu kurallara uyulmadığında yapılan doz geçersiz sayılır ve uygun süre beklenerek doz tekrarlanır.

✫ Enjeksiyon şeklinde uygulanan iki canlı aşı ya aynı gün ya da 4 hafta ara ile yapılır. Ağızdan verilen canlı aşılar ile enjekte edilecek canlı aşılar arasında böyle bir kural yoktur.

✫ Herhangi bir nedenle kan/kan ürünü verilen bireylere canlı aşı yapılması için, verilen kan ürünü cinsine göre değişen sürelerde beklenmesi gerekir.

✫ Hafif hastalık hali, antibiyotik kullanıyor olmak aşıya engel değildir.

✫ Alerji varlığı (aşının bir bileşenine karşı bilinen alerji dışında) aşıya engel değildir.

✫ Önceki aşı dozlarında hafif/orta lokal reaksiyon veya hafif ateş aşıya engel teşkil etmez.

✫ Aynı evde yaşayan gebe veya bağışıklık sistemi baskılanmış kişi olması durumunda oral polio aşısı (OPA) YAPILMAMALIDIR !! KKK, Suçiçeği, BCG aşıları yapılabilir.

✫ Prematüre bebeklerde aşılama, normal takvim yaşına göre yapılır.

Aşı Takvimi İle İlgili Ek Notlar ;

✦ Konjuge pnömokok aşısının 13 suşlu tipi (yani pnömokok bakterisinin 13 alt tipini içeren aşı), Sağlık Bakanlığı tarafından ücretsiz yapılmaktadır. Daha geniş koruma sağlayan 20 suşlu tipi de piyasada mevcuttur ancak devletin ödemesi kapsamında değildir. Çocuk hekimlerinin önerileri ile uygulanabilir.

✦ En sık viral gastroenterit etkenlerinden olan Rotavirüs, özellikle küçük bebeklerde ağır seyreden bir tabloya neden olur. Ağızdan uygulanan canlı aşısı mevcuttur ancak devlet ödemesi kapsamında değildir. Piyasada 2 adet Rotavirüs aşısı mevcuttur, her ikisinin de ilk dozları en erken bebek 6 haftalıkken uygulanabilir. Rotarix® aşısının ilk dozu bebek 15 haftalık olmadan uygulanmalıdır.  Aşılama şeması, bebek 24 hafta altı günlük olana kadar mutlaka tamamlanmalıdır.  RotaTeq® aşısının ilk dozu 12 haftadan geç uygulanmamalıdır. RotaTeq® kullanılan rotavirüs aşılama şeması, toplam üç doz olarak uygulanır ve bebek 32 hafta altı günlük olana kadar tamamlanmalıdır. Her iki aşının etkisi kıyaslandığında, birbirlerine üstünlükleri gösterilmemiştir.

✦ Çocukluk çağı menenjitlerinin en sık görülen bakteriyel etkenlerinden biri olan meningokoklara karşı da aşılar mevcuttur. Menenjit yanı sıra septisemi(kan zehirlenmesi) tablosuna da neden olan meningokoklar için aşı, ülkemizde özellikle bebekler ve ilk 5 yaştaki çocuklar için önerilmektedir.  En sık görüldüğü ikinci dönem ise ergenlik yaşlarıdır. Meningokok aşıları da rutin aşı takvimine henüz dahil edilmemiştir. Hastalığa yol açan bir çok alt grubu olan meningokoklar için tüm grupları kapsayan tek bir aşı bulunmamaktadır. Ülkemizde meningokok  serogruplarına karşı koruma sağlayan iki grup aşı ruhsatlıdır (B ve ACWY aşıları). Ruhsatlı 3 adet Men ACWY aşısı (Menveo®, Menactra®, Nimenrix®) ve bir adet Men B aşısı (Bexsero®) vardır ve bunların uygulama takvimi ve dozları, başlandığı yaşa göre değişiklik göstermektedir. Meningokok aşılarının, diğer çocukluk çağı aşıları ile birlikte uygulanmasının sakıncası yoktur. Sadece Menactra®, bazı pnömokok alt gruplarına aşı cevabını azalttığı için, konjuge pnömokok aşısı ile eş zamanlı yapılmamalıdır. En az bir ay ara ile yapılmaları daha iyi olacaktır.

✦ Suçiçeği aşısı ülkemizde rutin aşılama programı kapsamında 12.ayda ücretsiz olarak yapılmaktadır. Yüksek oranda koruma için, 4-6.yaşlarda 2.doz önerilmektedir. İkinci doz henüz rutin aşı takvimi kapsamında değildir.

✦ Human papilloma virüs (HPV), daha çok genital siğil ve rahim ağzı kanseri etkeni olarak bilinmekle birlikte, bunların yanında vajina, vulva, ağız, boğaz, baş ve boyun kanserlerine de neden olabilmektedir. Ülkemizde bulunan ve 9 alt tipini içeren aşısı (Gardasil9®), 11-12 yaşlarda her iki cinse de önerilmektedir. Dokuz yaşından itibaren ruhsatlı olan aşının cinsel aktif olmadan önce yapılması idealdir. 15 yaştan önce altı ay ara ile 2 doz, 15 yaş ve sonrası 3 doz (0-2-6.aylar) yapılmaktadır.