Bebeklerde Pişik
Bez dermatiti (pişik), bebek ve küçük çocuklarda en sık görülen cilt sorunudur. Kalça, batın alt kısmı, genital bölgeler ve üst-iç uyluk gibi, bez ile direk teması olan konveks yüzeylerde daha fazla görülür.
Pişik, temelde bir irritan temas dermatiti formu olsa da bazen diğer cilt hastalıklarının bu bölgelerde görülmesi ile karışık bir hal alabilir. Doğum sonrası ilk haftada bile görülebilir ama en sık görüldüğü dönem 9-12.aylardır.
Bölgesel olarak cildin bariyer görevini bozarak, pişik oluşumuna neden olan birçok faktör vardır;
Bez bölgesinin nemli kalması – Dışkı ve idrar ile kirlenmiş bezin hem cilde teması, hem de cildin havalanmasını engellemesi sonucu cilt bariyerinin bozulması
Sürtünme – Hasarlanmış cilde bez sürtünmesi ve tahrişi daha fazla olur
Dışkıdaki enzim aktivitesi ve idrar bileşiminin toplu etkisi – Dışkı bakterilerinin ürettiği bir enzim, idrar ile etkileşime girerek ortam pH değerini yükseltir. Yüksek ortam ph’sı dışkıdaki diğer enzimleri aktive eder ve cildi direk irrite eder ve enflamasyon ile hasar oluşmasına neden olur.
Derideki normal asidik pH’nın yükselmesi cilt mikrobiyatasını da etkiler ve normal cilt florasında ve dışkıda bulunan mikroorganizmalara karşı cildi daha duyarlı hale getirir.
Bu durumda pişik oluşması için risk yaratan durumlar nelerdir?
- Cildin bariyer fonksiyonunun tam gelişmemiş olması
- Bez değişme aralığının uzun olması
- İshal veya sık dışkılama
- Beslenme şekli (Anne sütü ile beslenenlerde formül mama ile beslenenlere göre daha az)
- Yakın zamanda antibiyotik kullanımı
- Besin alerjisi (daha nadir)
Pişik tablosu başladıktan sonra gerekli bakım önlemleri alınmazsa, hafif formdan orta-ağır forma ilerleyebilir. 2-3 günlük standart bakım ve tedavi le çoğunluğu düzelir. Beklenenin tersine, tedaviye rağmen 3 günden uzun devam ederse mantar (C.albicans) enfeksiyonu üzerine eklenebilir.
Tedavi için neler yapılabilir?
Genel bakım önlemleri
- Bez değişme sıklığını artırma
- Mümkün oldukça altını açık bırakın, hava alsın (günde 1-2 saat)
- Sert hareketler ile aşırı temizleme çabası da cilt tahrişini artırır. Kurumuş ve cilde yapışmış dışkı parçalarını sert hareketlerle silerek çıkarmaya çalışmayın. Vazelin (ya da bir mineral yağ) ile yumuşatarak çıkmasını sağlamak cilt hasarlanmasını azaltabilir.
- Ilık su ve pamuk ile alt temizliği yapın, mümkün oldukça kokulu, alkol-katkılı ıslak mendilleri kullanmayın. Islak mendillerdeki bazı koruyucu kimyasallar (ör, metilizotiyazolinon) alerjik kontakt dermatite neden olabilir.
- Hangi bezin daha iyi olduğu konusu tartışmalıdır ama pişik esnasında tek kullanımlık, emiciliği yüksek disposabl bezler tercih edilebilir.
- Talk ve mısır nişastası içeren pudralar aspirasyon riski yarattığından, karbonat ve borik asit içerikli pudralar da ciltten emilerek kanda birikebileceğinden önerilmezler !
Topikal bariyer ürünleri
Krem, merhem veya macun kıvamında hazırlanmış ürünlerdir. Her bez değişiminde kalın bir tabaka halinde uygulanmaları önerilir. Kimyasal irritanların cilde temasını önler, cildi nemlendirir, bezin sürtünmesini azaltırlar. En sık kullanılan bariyer ürünleri, vazelin ve çinko oksit içerenlerdir. Kokulu, koruyucu katkılı veya alerjik/irritan potansiyeli olan madde içerikli ürünler tercih edilmemelidir.
Genel temizlik ve bakım uygulamaları ve topikal bariyer ürünlere rağmen düzelmeyen pişik varsa, komplike olmuş bir pişik durumu mevcuttur ve doktor önerisi ile ilaç önerilebilir.
